Opwallen

Het drukke Wallengebied zit vol gaten, letterlijk. Op tientallen plekken in de buurt ligt boven bestaande één- of tweelaagse bebouwing ruimte te wachten: ruimte voor betaalbare woningen, ruimte voor culturele vernieuwing. Met het Opwallen project wordt de restruimte aangewend om door middel van nieuwe architectuur en sociaal-ecologische verdichting een hedendaagse laag toe te voegen aan de Amsterdamse binnenstad. Opwallen is een intitiatief van Loom – praktijk voor culturele transformatie en ondersteund door de Gemeente Amsterdam. HOH is één van de bureaus aan wie is gevraagd een het initiatief te vertalen naar een en concreet ruimtelijk plan.

Het voorstel ‘Achter de deur, achter het raam’ vertrekt vanuit de waarde van leegte in de stad. Net zoals spaties een zin leesbaar maken, geven de 26 ‘gaten’ op de Wallen hun straten en stegen herkenbaarheid. Leegte had vroeger ook een functie, zoals bij de oude schouwburgpoort aan de Keizersgracht, waar de ruimte tussen poort en schouwburg diende als verzamelplaats en rustpunt in het hart van de stad.

Het Japanse Zen-boeddhistische concept ‘ma’ (間) gaat precies over deze waarde van het ‘tussen’: lege ruimte staat niet voor afwezigheid, maar voor de aanwezigheid van mogelijkheden. Die gedachte vormt de basis van ons voorstel.

Daarnaast viert het voorstel het alledaagse karakter van de huidige locaties. De bestaande voorgevels blijven behouden, waardoor de straatwand intact blijft. Daarachter ontstaat een hof, een tussen-ruimte, waarna de daadwerkelijke verdichting volgt in een terugliggend gebouwtje met meerdere woonlagen met appartementen.

De terugliggende positie maakt hogere volumes mogelijk zonder de zichtlijnen vanuit de straat te verstoren. De verborgen ligging biedt vanzelf privacy, waardoor de nieuwe gebouwen open en transparant kunnen zijn. Het gebruik op de begane grond sluit aan bij wat er al is: een wasserette blijft een wasserette met op de voorhof plek om je was te drogen, een restaurant krijgt een rustige voorplaats voor mensen die komen afhalen en voor sekswerkers biedt de tussen-ruimte meer intimiteit voor hun klanten.

De constructie van de gebouwen wordt volledig in hout uitgevoerd, met een houten kern waarin toilet, douche en keuken zich bevinden, De kern draagt de vloeren als een boom met brede takken, licht voor de omgeving en passend bij een duurzame toekomst.

De gevel wordt opgebouwd met een lichte glazen vliesgevel. Het voor dit gebied kenmerkende zadeldak transformeert door de materialisatie op de bovenste verdieping van het gebouw in een kas, die fungeert als de collectieve binnen-buiten ruimte van de bewoners. Doordat het volume hoger is dan haar directe omgeving heeft deze ruimte vrij uitzicht over de stad en fungeert het ook als een klein lichtbaken in de oude binnenstad.